چگونه ابراهیم ابوالعیش کشاورزی مصر را دگرگون کرد؟

شمار از خوراک کشاورزنیوز استفاده می کنید

چگونه ابراهیم ابوالعیش کشاورزی مصر را دگرگون کرد؟

کشاورزنیوز: «مفهومی مانند مراقبت زیست محیطی یا آگاهی نسبت به محیط زیست به هیچ‌وجه در مصر وجود نداشت. دولت و مدیران دولتی کاملا در برابر کشت ارگانیک که برایشان ناشناخته بود موضع داشتند. آنها می‌ترسیدند که میکروارگانیسم‌های موجود در کمپوست مانند بیماری پخش شود و محیط اطراف را آلوده کند. فعالیت‌های غیرمعمولی که در مزارع زیرنظر «سیکم» انجام می‌شد شک بادیه‌نشینان بومی، ارتش، دولت و وزارت کشاورزی را برانگیخت.» ابراهیم ابوالعیش، کارآفرین اجتماعی سرشناس شروع کارش در مصر را این‌گونه توصیف کرده است. سال‌ها طول کشید تا او توانست سختی‌های ابتدای کار را پشت سر بگذارد و مدل کشاورزی مناسب برای محیط‌زیست را در کشورش جا بیندازد. حالا نام او و موسسه‌ای که در دهه ۷۰ میلادی بنیان گذاشت به عنوان نمونه‌های موفقی از کارآفرینی اجتماعی در دنیا شناخته شده است.

دکتر ابوالعیش در سال ۱۹۳۷ در مصر به دنیا آمد و وقتی که به سن ورود به دانشگاه رسید کشورش را ترک کرد تا در رشته شیمی و دارو در دانشگاه گراتس اتریش تحصیل کند. سال ۱۹۶۹ دکترایش را در رشته داروشناسی گرفت و بعد هم مشغول پژوهش در همین حوزه شد و تا سال ۱۹۷۷ مسئولیت بخش پژوهش‌های دارویی این دانشگاه را به عهده گرفت.

سال ۱۹۷۵ بود که پس از گذراندن ۱۹ سال از زندگی‌اش در اتریش، به سرزمین مادری بازگشت و از مشکلات بسیاری که مصر با آن دست‌وپنجه نرم می‌کرد متاثر شد: ازدیاد جمعیت، تخریب محیط زیست، کمبود آموزش و مراقبت‌های بهداشتی. تحت تاثیر این دیدار بود که تصمیم گرفت آستین بالا بزند و نقشش را از پژوهشگر آکادمیک به یک پژوهشگر فعال در حوزه اجتماعی تغییر دهد و به کمک کشورش بیاید. ابوالعیشبا خودش قرار گذاشت که یک پروژه نوسازی فرهنگی را آغاز کند، دو سال بعد کارش را رسما آغاز کرد؛ به مصر بازگشت و یک طرح توسعه جامع را بنیان گذاشت که با نام سیکم معروف شد. نامی که در زبان مصر باستان معنای «نشاط برگرفته از خورشید» می‌دهد. در گذر زمان سیکم یک بنیان فرهنگی و اجتماعی قدرتمند بنا نهاد که بر اساس آن به مشکلات آموزشی، فرهنگی و بهداشتی رسیدگی شود. این موسسه اولین جایی بود که از روش‌های کشاورزی زیست‌پویا (biodynamic farming) در مصر استفاده کرد. اساس این روش این است که کشت ارگانیک، تنوع زیستی در کشاورزی را بهبود ببخشد و هیچ‌گونه زباله غیرقابل بازیافت تولید نکند. به همین دلیل تمامی تولیدات این گونه از کشت و زرع قابل فروش است یا می‌تواند دوباره در جریان کشاورزی مورد استفاده قرار بگیرد و به این ترتیب چرخه‌ای پایدار خلق می‌شود.

کشاورزی، محیط‌زیست و توسعه پایدار

سیکم از نهادهای مرتبط و نزدیک به هم تشکیل شده است: این شرکت متشکل است از هشت شرکت و چندین طرح پروژه‌محور که هرکدام مسئولیت یکی از جنبه‌های کار سیکم را بر عهده دارند. بنیاد توسعه مصر این شرکت مسئولیت تمامی جنبه‌های فرهنگی را بر عهده دارد و تعاونی کارمندان سیکم در بخش توسعه منابع انسانی فعالیت می‌کند. این بخش‌ها در یک تلاش جمعی یک شرکت مدرن تشکیل داده‌اند که مبتنی است بر نوآوری در بخش کشاورزی و توجه به پایداری محیط زیست و البته با تاکید بر مسئولیت اجتماعی.

«مزرعه مادر» سیکم و تجهیزاتش در یک زمین ۳۰۰ هکتاری در ۶۰ کیلومتری قاهره مستقر شده‌اند. به منظور اشاعه روش‌های کشاورزی پایدار و تامین مواد خام قابل اطمینان برای شرکت‌های زیرمجموعه سیکم انجمن مصری زیست‌پویا (EBDA) تاسیس شد، این انجمن یک مجموعه غیرانتفاعی و غیردولتی است که خدماتی از جمله آموزش و مشاوره به تمامی کشاورزان این کشور ارائه می‌دهد و آنها را قادر می‌سازد تا روش‌های کشاورزی ارگانیک را در مزارع خود پیاده و گواهی‌نامه‌های لازم را کسب کنند. تا امروز این شرکت موفق شده است بیش از ۲۰۰ مزرعه با بیش از ۲ هزار و ۸۰۰ هکتار مساحت را به مزارع با کشت زیست‌پویا تبدیل کند.

دکتر ابراهیم ابوالعیش بارها به خاطر دستاوردهایش در سرزمین مادری مورد تقدیر قرار گرفته و جایزه‌های بسیاری را از آن خود کرده. از جمله جایزه معروف Right Livelihood که از آن به عنوان جایگزین جایزه نوبل یاد می‌کنند. این جایزه سالانه به فعالان و کنشگران حوزه‌های مربوط به حقوق بشر، بهداشت، حفظ محیط‌زیست، آموزش و صلح تعلق می‌گیرد، جایزه‌ای به ارزش ۲۰۰ هزار یورو که در سال ۲۰۰۳ به دکتر ابوالعیش و سیکم اهدا شد. حالا سیکم نه‌تنها یک شرکت بزرگ است بلکه تبدیل به اجتماعی از کارمندان و مروجانی شده که کارشان تشویق آدم‌های مختلف از فرهنگ‌های مختلف برای محقق کردن اهداف سیکم است.

شرکتی که ابوالعیش تاسیس کرد تبدیل به نمونه‌ای مشهور از کارآفرینی در مصر شد که حالا رهبری تولید محصولات ارگانیک و داروهای گیاهی این کشور را بر عهده دارد. این شرکت موفق شده است ارتباطات گسترده‌ای با مشتریان و بازارهای اروپا و امریکا برقرار و محصولاتش را به خارج از مرزهای مصر صادر کند. ۵۵ درصد فروش این شرکت مربوط به مصرف خانگی است، یعنی محصولات این شرکت جای خود را در میان مشتریان باز کرده و این امر برای پایدار بودن کار شرکت بسیار مهم است. سیکم حالا ۱۸۰۰ نفر کارمند دارد و موفق شده است از طریق شرکت‌ها و پروژه‌هایش و البته همکاری سازمان‌های خواهرخوانده‌اش در آلمان و هلند، حمایت موسسات و سازمان مختلف بین‌المللی مانند اتحادیه اروپا، بنیاد فورد و اداره توسعه بین‌المللیامریکا (USAID) را جلب کند.

در کنار کارهای تولیدی، کشاورزی و فعالیت‌های مربوط به توسعه پایدار، این شرکت همواره مسئولیت اجتماعی خود را هم در نظر داشته است. در حوزه فعالیت‌های اجتماعی و انسانی این شرکت ۲۰۰ نیرو و کارمند مجزا دارد که در چهار زمینه مشغول به فعالیت هستند:

  • یک مهدکودک، یک مدرسه ابتدایی، یک مدرسه راهنمایی و یک مجتمع آموزشی برای قشر فقیر
  • طرح «کار و آموزش» برای کودکان و خانواده‌های محروم
  • مرکز بهداشت مجهز به خدمات درمانی مدرن
  • آکادمی شهر هلیوپولیس برای آموزش و تحقیق در حوزه توسعه پایدار

سیکم از یک عبارت کلیدی برای شرح منطق اقتصادی‌اش استفاده می‌کند: اقتصاد عشق. با این عبارت می‌خواهد نشان دهد که هدف اصلی این مجموعه تنها رسیدن به سود بیشتر نیست بلکه تاکید بر این است که سهمی عادلانه به تمامی افرادی که با این شرکت کار می‌کنند یا با آن ارتباط دارند تعلق بگیرد. این شرکت با سازمان جهانی تجارت عادلانه Fairtrade International)) همکاری دارد، سازمانی که هدفش کمک به تولیدکنندگان کشورهای در حال توسعه است تا بتوانند در بازارهای جهانی خود را بهتر معرفی کنند و از شرایط منصفانه‌تر و مناسب‌تری برای عرضه محصولات خود برخوردار شوند. دست‌یابی به بازاری مناسب برای شرکت‌هایی مانند سیکم که تلاش دارند با استانداردهای محیط‌زیستی و انسانی شرایط توسعه پایدار را در کشورشان فراهم کنند، حیاتی است و ابراهیم ابوالعیش که حالا به عنوان یک کارآفرین اجتماعی موفق شناخته شده است، توانسته با ارتباطات خوبی که با سازمان‌های بین‌المللی دارد این شرایط را برای شرکتش فراهم کند.

شاخ و برگ‌های سیکم

شرکتی که کارش را با تمرکز بر کشاورزی و محیط زیست آغاز کرد حالا صاحب چندین شرکت مختلف است. هریک از این شرکت‌ها برای خود نامی دارد و حوزه جداگانه‌ای برای فعالیت. این شرکت‌های مختلف از تنه اصلی سیکم رشد کرده‌اند و البته همچنان ریشه در این شرکت دارند و اهداف اصلی آن را دنبال می‌کنند. در واقع سیکم حالا تبدیل به هلدینگی شده است که برای اطمینان از بازاریابی درست برای تولیدات گوناگونش به شرکت‌های جانبی‌اش تکیه دارد.

ISIS Organic

این شرکت تولیدکننده محصولات غذایی ارگانیک و مغذی است که بدون افزودنی‌های صنعتی و شیمیایی به بازار عرضه می‌شوند. مواد غذایی تهیه‌شده در این شرکت شامل سبزی‌جات، عسل، خرما، گیاهان دارویی، ادویه، روغن‌های خوراکی و نوشیدنی‌هایی از جمله دمنوش و آب‌میوه است.

SEKEM Health

این شرکت با محصولات مربوط به حفظ سلامت شناخته می‌شود. تمرکز اصلی تولیدات بر روی داروهای گیاهی و عرضه آن در بازارهای محلی و بین‌المللی است. این بخش از سیکم ابتدا به تولید چای‌های دارویی معروف بود و کم‌کم با توسعه، طیف گسترده‌تری از محصولات را به بازار عرضه کرد و حالا در تولید داروهای مختلف گیاهی فعال است.

ATOS Pharma

این شرکت در سال ۱۹۸۶ تاسیس شد و از آن زمان وظیفه تولید و بازاریابی طیف گسترده‌‌ای از داروهای طبیعی و محصولات بهداشتی را بر عهده دارد. محصولات این شرکت برای موارد مصرف گوناگونی تولید می‌شوند: درمان سرطان، بیماری‌های قلب و عروق، پوست، دستگاه گوارش، مشکلات ایمونولوژی تنفسی، کبدی، بیماری‌های زنان و اورولوژی. محصولات این شرکت در سطح ملی و بین‌المللی عرضه می‌شود.

NatureTex

این شرکت تولیدکننده پوشاک باکیفیت نوزاد و کودک است، اسباب‌بازی عرضه می‌کند و همچنین برای دیگر محصولاتش از جمله منسوجات، پارچه و سایر اقلام پوشیدنی بزرگ‌سالان شناخته شده است که همه این موارد از کتان تولید می‌شوند. این شرکت در سال ۱۹۸۸ بنیان گذاشته شد. محصولات این بخش که با نام‌های مجزا در حوزه لباس نوزاد، اسباب‌بازی و پارچه عرضه می‌شوند به دلیل ارگانیک بودن مواد اولیه در خارج از مرزهای این کشور هم مشتری دارد. تولیدات این شرکت مبتنی است بر استفاده از پنبه، یکی از عمده‌ترین محصولات کشاورزی مصر.

Lotus

این شرکت در سال ۱۹۷۷ تاسیس شد، در واقع اولین بخش از سیکم بود که با همان نام اولیه فعالیتش را آغاز کرد. این بخش قدیمی سیکم که حالا فقط اسم عوض کرده است وظیفه تولید و فرآوری انواع گیاهان خوراکی و ادویه را از مزارع زیست‌پویای این شرکت بر عهده دارد. محصولات طبیعی و عاری از مواد شیمیایی این شرکت صادر می‌شوند و یا در اختیار شرکت‌های خود مجموعه که در بالا به آنها اشاره شد قرار می‌گیرند.

منبع:tccim.ir

نوشته چگونه ابراهیم ابوالعیش کشاورزی مصر را دگرگون کرد؟ اولین بار در کشاورزنیوز پدیدار شد.

کشاورزنیوز

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>